Artikel

Help! De wolf keert weerom!

Langzaam lijkt er weer een wolf zich in Nederland te willen (her)vestigen. Is het een hoopvol begin van een spoedig herstel? In een homeopathische verdunning, of wellicht meer?






Op 16 juni 2003 schreef attila de hun: Volgens zoogdierenkenner Ruud Lardinois van Stichting Kritisch Bosbeheer kan de wolf binnen afzienbare tijd Nederland bereiken. “Hoe lang het precies gaat duren is moeilijk te zeggen. Dat hangt vooral af van de mens. Als die niet al te grote barrières opwerpt, kan het in een jaar of twintig zover zijn. Als alles meezit, kan het ook veel eerder zijn.

12 jaar dus. Goed ingeschat!
——————————





De wolf is dus terug!
En dat is maar goed ook, want het gaat om een belangrijke sleutelsoort die op zwakke, zieke en minder aangepaste dieren selecteert, waardoor de natuurlijke opbouw van prooidierpopulaties zich ecologisch evenwichtiger ontwikkelt: dat heet kortom evolutie. Al zullen de aantallen in Nederland te vestigen wolven beperkt blijven omdat er weinig nog voldoende grotere ecologisch samenhangende natuurgebieden beschikbaar zijn. De beste kansen voor de wolf om in Nederland leefgebieden te herbezetten liggen derhalve vooral op de Veluwe. Maar als je je realiseert dat bijvoorbeeld op Veluwezoom alleen al rond 200 jachtinstallaties door en voor de schietende medemens zijn opgericht - zijnde de recreatieve jacht - dan houden wij ons hart vast of dit niet wéér een volgende nieuwe conflictstof kan gaan opleveren…


“Preventiekit wolven”?
Enfin, voor de nietsvermoedende Veluwebezoeker zelf is er weinig te vrezen. Hij wordt niet opgegeten, wolven eten immers alleen in sprookjes mensen. Zij eten ook geen kleine mensen. Koeien zijn gevaarlijker. Niet dat wij vrezen door koeien te worden opgepeuzeld, maar een duwtje door 600 kg vlees op poten kan ernstige gevolgen hebben zoals de jaarlijkse niet geringe ongelukkenstatistieken keer op keer weer aantonen. Een wolf daarentegen is volstrekt risicoloos voor den recreërende Mensch. Hebben wij derhalve nood aan een ‘Module Wolven, vossen en marterachten’? Neen. Substantiële schade echter door honden, die wilde dieren opdrijven en zelfs huisvee verwonden of doden en waarbij de mens zelve ook ongerief kan oplopen, behoort heel veel meer tot de mogelijkheden. Hoedt u vooral voor de hond!

Op een eenzame maar fascinerende reis in Oost-Europa ten tijde van het Socialistische Paradijs zag de auteur dezes eens op de wijdse velden een zwervend pak verwilderde honden aan de arbeid. Niets ontziend trokken zij als een wervelwind door de wijdse landschappen. Zelfs het kleinste vogeltje dat geschrokken in de akkergewassen vluchtte, niets leek zich aan de honden te kunnen onttrekken. Als een wervelende vlucht spreeuwen zwermden de plunderaars van de ene plek naar de volgende ontdekking van wild. Ik heb zelden zo een nietsontziende en genadeloze opgewonden meute jagers aan het werk gezien. Het beneemt je de adem…

Neen, dan de mens, hij is helaas niet zelden het kwaad zelve. De (wolven)verdelgende mens heeft een trackrecord die ongeëvenaard is. Daar kan geen beest tegen op. Wolven die op spiesen werden geprikt, aan galgen opgehangen, dan wel in vallen gelokt, in vuren of kuilen geworpen, met pek en veren overgoten, of een ijzeren pen met weerhaken - prozaïsch wolfsangel genaamd - verstopt in uitgeworpen lokaas, geen actie werd ongeoorloofd geacht om deze magistrale diersoort uit te roeien. Zoals u weet is dat aardig gelukt.

De mens is op deze aardkloot met kop en schouders het meest genadeloze en agressiefste zoogdier. Jegens diverse organismen, maar niet in het minst ook jegens zijn soortgenoten. Hij zet de meest fundamenteelste organismen en processen op het spel en eist in zulks een kookpot onverbiddelijk de regie. Inderdaad, de goede herder bestaat niet. En wat verwerft hij? Botoxnatuur. Daarvoor wordt onder meer Roundup toepast, kunstmest in de landschappen en zelfs in natuurgebieden uitgeworpen en de dieren met natuurvreemd materiaal rijkelijk gevoederd. Bijna al het jachtwild op bijvoorbeeld de Veluwe eet regelmatig uit bakjes. Op Veluwezoom alleen al hebben we bijna 200 voederplekken geïdentificeerd… Niet alleen de Hoge Veluwe, de hele Veluwe is het grootste openlucht schiettheater van Europa. Om de jacht te verdedigen uit oogpunt van aantalsregulatie, is een gotspe. Niet meer voederen en vanzelfsprekend de wolf weer zijn onmisbare ecologische functie weer laten innemen volstaat. De wapenen kunnen derhalve in het museum bijgezet worden.


Morele bijziendheid
Vooralsnog is de natuur op de Veluwe in zijn hemd gezet, geanonimiseerd en onbevoegd verklaard. De mens alleen schikt en beschikt er. Desondanks bevat de Veluwe nu tenminste één gevestigde wolf en meteen slijpen jachthouders als de Hoge Veluwe, maar ook veehouders, reeds de messen en roepen openlijk op om al schietend dit ongerief te verwijderen. Zelfs dus ook ‘natuurbeheerders' als de Hoge Veluwe hebben in hun omrasterde dierentuin, rijkelijk gevuld met exoten uit verre streken, geen goed woord over voor een eerder hier te lande wegbeheerde sleutelsoort als de wolf. Bedenk nota bene dat eerder op de Hoge Veluwe in een vlaag van verstandsverbijstering zelfs kangoeroes afkomstig van de andere zijde van de aardbol als jachtwild werden uitgezet… Dat moet beslist een plezant natuurbeeld tussen de dennetjes en machinaal aangebrachte stuifduintjes hebben opgeleverd. Het beviel de beheerders van de openlucht en ingerasterde Hoge Veluwe bij nader inzien toch weer niet en men zag uit naar andere schietsoorten. Woeste ideeën dus op helemaal niet zo woeste gronden. Ook die laatsten worden er overigens zorgvuldig op de tekentafel gepland en machinaal en met behulp van chemie aangebracht. Dat schapen dergelijke schrale verzandde landschappen vervaardigen is onzin, zij kunnen met hun gegraas het weer dichtgroeien slechts vertragen. Deze zand- en heidelandschappen zijn niet door schapen maar door roofbouw ontstaan. Ecologisch gezien is de hele Veluwe een rampenlandschap.

Het wonderlijke is nu juist dat de beheerders heil zien om dergelijke rampenlandschapjes te vervaardigen, maar een natuurlijke sleutelsoort op deze breedtegraad - in 1982 werd de wolf door de Conferentie van Bern tot strikt beschermde soort verklaard - met het vuurwapen van het leven te beroven. Kortom: de Hoge Veluwe wenst preventief naar de wapenen te grijpen om de natuurlijke herbezetting van de wolf op de Veluwe te verijdelen. Door dergelijke onwettige opties openlijk te ventileren illustreren de beheerders weinig kaas te hebben gegeten van de natuurlijke ecologische processen waaruit onze natuur is ontstaan en zich evolueerde. Zij wensen derhalve geen natuur, maar een openluchtmuseum als verdienmodel.

Overigens zijn alle huidige dieren aldaar eerder in een dierenwinkel aangeschaft en keurig binnen een 5000 ha omvattend hekwerkje losgelaten. Rasters en hekken horen echter niet in natuurgebieden thuis. Het beheer daar blijkt tot drie cijfers achter de komma mensenwerk. De Hoge Veluwe is kortom weinig meer dan een dierentuin. Natuur zal de bezoeker daar niet aantreffen. Wie denkt van wel, gelooft in sprookjes.

Natuurbescherming op de hele Veluwe is in het huidige model blijven hangen in een opportunistisch gepolder tussen een openlucht houthandel, jacht en de hang naar cultuurlandschappen, zijnde een vorm van tuinieren. Te weinig is het de natuur zelf die er zorgt voor een onafhankelijke natuurlijke ontwikkeling waaruit de natuur die aan ons is overgeleverd juist uit ontstaan is.




@ Stichting Kritisch Bosbeheer
De Grote Stille Heide? Een fars. Wat treffen wij hier aan op de Worthrhederheide in het Nationaalpark Veluwezoom? Wij worden er nog steeds heel stil van…

Eerder is in een studie onderzocht wat de effecten zouden kunnen zijn door met voertuigen over heidevegetaties te rijden. Daaruit bleek dat nog na 100 jaar - wij schrijven ‘honderd’ - de vegetatie als gevolg daarvan nog steeds zichtbaar was verruigd. Vooral door ruigtesoorten als buntgrassen, braam en dergelijke. Deze foto is vervaardigd rond 1975. Wij nodigen u graag uit nog eens een kijkje te nemen in 2075.






Sprookjes
De afkeer jegens de wolf - nu vooral door beheerders - heeft een lange voorgeschiedenis. Hij werd gezien als de grootste concurrent van de mens. Vooral huisdieren zijn gevoelig voor predatie. Alle wilde vaardigheden op zelfbehoud zijn immers genadeloos uit huisdieren weggeselecteerd. Een huisschaap is tot op het bot tot een grandioze sukkel doorgefokt. Zo’n beest kan weinig meer dan op zijn poten staan en gras eten. Een kalf krijgen wordt al problematisch. Zelfs kraaien en raven zijn in staat om schapen het leven zo zuur te maken dat de dood er op volgt. In de natuur is een schaap een kansloze sukkel.

De historische afkeer van de wolf werd eeuwenlang gevoed uit het feit dat het optimum van de wolf op diersoorten ligt die de mens ongaarne voor zijn neus ziet wegkapen. In Nederland vooral edelhert, ree en wild zwijn. Het wordt echter nijpend als de elitaire schietende mens zich verheft boven de natuurlijke ontwikkeling van natuurgebieden. Om dat te legitimeren ontstonden onder meer angstaanjagende sprookjesachtige verzinsels over de kwaadaardigheid van de wolf. In werkelijkheid is de wolf mensontwijkend en er is geen enkel overtuigend bewijs voor dit type verdachtmakingen. Nota bene de gebundelde jagers gilden recent nog om compensatie van de overheid voor ‘geleden verliezen’ door hun teruggekeerde ‘concurrent.

De mens bewoont de planeet van pool tot pool. Dan blijkt dat de wolf één van de weinige diersoorten is die dat ook kan. Wij identificeren ons daar kennelijk mee. De wolf is een hoog intelligent en enorm flexibel dier. Dat verklaart wellicht mede de angst. Feitelijk is er weinig redenen voor vrees van welke aard dan ook. Mark Zekhuis van Landschap Overijssel schreef onlangs: “De wolvenschade in Duitsland de afgelopen 17 jaar is even hoog als de jaarlijkse schade van mezen in de Nederlandse fruitteelt. Dat is economisch bijna een futiliteit.” Een kwestie dus van sprookjes met feiten ontkrachten.

Niettegenstaande het bovenomschrevene is er wel enige reden tot conflictstof doordat wolven bevattelijk kunnen zijn voor hondsdolheid. De hond is immers uit de wolf voortgekomen. Rabiës kan op wolven worden overgedragen. Rabide wolven kunnen hun schuwheid afleggen en daardoor agressief jegens mensen worden.

Uit contact tussen wolf en hond is bovendien een andere problematiek te herleiden. Wolven irriteren zich enorm aan honden. Honden houden zich immers niet aan de natuurlijke conventies van wilde dieren, c.q. de wolf, waardoor wolven honden gaan bestrijden en hen als prooi gaan zien. Wolven kunnen overigens prima in de nabijheid van mensen leven. In afgelegen agrarische streken zijn altijd wel honden aanwezig. Vooral ’s-winters als natuurlijk voedsel schaars wordt kunnen honden onderdeel van het wolvendieet vormen. Hoedt u nogmaals voor de hond.






















© Stichting Kritisch Bosbeheer.
Door de natuurbeherende mens verzamelde delen van een overleden (doodgeschoten?) Schotse Hooglander op Veluwezoom. Waar de overige delen van dit dier gebleven zijn is een raadsel. Mens speelt wolf?







© Stichting Kritisch Bosbeheer.
Hier het betere werk. Wolven overmeesterden dit edelhert. Alleen de oneetbare delen bleven in de natuur achter. Mensen daarentegen spijkeren juist deze delen weer graag aan de wand. Is het geen teken aan de wand…?







© Stichting Kritisch Bosbeheer.
Wolvenkeutels: die door wolven graag op opvallende plaatsen achtergelaten worden. Om soortgenoten te informeren, wie wat onderneemt, enzovoort. Altijd is aan de hand van keutels relatief eenvoudig uit te pluizen wie wat gegeten heeft.







© Stichting Kritisch Bosbeheer.
Deze keutelvariant laat weer zien dat de afzender duidelijk toe was aan de wat hardere delen van de prooi. Dat eet wat minder makkelijk maar het merg in de botten is zeer geliefd.








© Stichting Kritisch Bosbeheer.
Hier een historische vangkuil voor wolven. Het gat in de grond, dat overigens verschillend gevormd en opgebouwd kan zijn, werkt in principe als volgt. Op de opening wordt een dunne laag takken gelegd, terwijl vanuit de kuil het neergelegd aas - soms ook wel een geluidmakend dier zoals een eend of gans - aldaar verlokkende geluiden en/of geurige luchten naar buiten laat wervelen. Dan is het lot van de hongerige wolf snel bezegeld: hij zakt door het takkendakje en ploft in het gat. Door de steile wanden is vluchten onmogelijk. Het zal zijn laatste galgenmaal zijn…







© Stichting Kritisch Bosbeheer.
Dit is een historische gegraven variant van een wolfskuil en nog goed als zodanig herkenbaar.






© Stichting Kritisch Bosbeheer.
In het sociale verkeer tussen mens en overbodig geachtte diersoorten was het historisch gezien geen vrolijke boel. Met name de relatie mens en wolf was gespannen. Verdelgen is de betere uitdrukking. Met alle denkbare middelen. Zonder aanzien van het natuurlijk leven. Wolven ophangen was niet ongewoon. In kuilen of vuren werpen, in stukken snijden? Hoe kwaadaardiger, des te meer voldoening. Alles leek geoorloofd. Als het ongewenste dier maar dood was. En hoe gruwelijker hoe beter. Men was creatief en genadeloos. Als beesten.







© Stichting Kritisch Bosbeheer.
Deze wolvenkeutel hebben we omwille van zijn speciale status aan het einde van dit stukje geplaatst. Omdat het een hoopvol nieuw begin kan inluiden. Het is namelijk onze eerste en recente vondst op de Veluwe. Al het overige op deze pagina opgenomen wolvenmateriaal stamt overigens uit het buitenland: tenzij anders vermeld.