Artikel

ASN Bank


ASN Bank en haar natuur

‘Duurzaam’ en ‘goed voor de natuur’ staat tegenwoordig in bijna elke folder. Prima. Die richting moeten we zeker op. Maar mooie praatjes afdrukken in nog mooiere brochures is een begin. Voor de ASN Bank wordt het tijd om te updaten. Na de woorden nu graag ook daden. In haar laatste nieuwsbrief laat ze zien ruimhartig te koketteren met ‘duurzaam’ en ‘natuur’, maar dat haar kennis daarover op onderdelen nog niet erg hoopvol stemt. Dat voor haar de Hoge Veluwe in de provincie Utrecht blijkt te liggen en Gelderland geen enkele natuurgebied in huis heeft voor een Nederlandse top tien, is haar nog te vergeven. Kennis is er immers om voortdurend bijgespijkerd te worden. Wij helpen graag een handje.




Dit artikel is op 30-06-2012 geplaatst
Dit artikel is op 02-07-2012 bijgewerkt




Onze samenleving draait op geld. Wie meer geld heeft, ontmoet ook meer geopende deuren. Geld is macht. Een gevleugeld begrip is dat macht corrumpeert. De economie van het geld is een wetenschap die zich bezighoudt met inkomsten en uitgaven, productie en consumptie en de besluitvorming daarover, de ‘politieke economie’.


De economie van de kringloop: dat is pas duurzaam
In de natuur zijn die elementen ook aanwezig maar werken anders. Er zijn inkomsten, de zon (fotonen, zijnde energie), en soms een overstromende beek of rivier die, na het terugtrekkende water, mineralen en aangevoerde zaden achterlaat. Er zijn geen uitgaven, alles draait er op kringlopen. In onze streken zijn er wat dit betreft vrijwel geen ‘lekken’. Alles komt weer terug in de kringloop. Productie en consumptie zijn in evenwicht, zij het dat een deel van de zonne-energie in organische vorm in de bodem wordt opgeslagen. Deze bodemvormende processen zijn bepalend voor de uiteindelijke ontwikkeling van het daarop levende planten en dierenrijk. Over zeer lange termijn wordt het organisch materiaal in de bodem soms omgevormd in turf, steenkool, aardolie of aardgas. Kenmerkend is dat het hele stelsel voor de eeuwigheid draait op één bron: de zon. De besluitvorming daarover, de politieke economie van de natuur zullen we maar zeggen, heet dan evolutie. We spreken dan van de wet van Darwin, niet de wet van de sterksten zoals soms onterecht wordt aangenomen, maar de wet van de best aangepaste. Wie als plant en dier mee-evolueert in deze eeuwigdurende levensgemeenschap kan er het best overleven, is het meest aangepast waarmee de weg is ingeslagen naar de ontwikkeling van steeds meer gespecialiseerde soorten. Het verbazingwekkende van dit stelsel is dat naarmate de evolutie vordert de natuur zich ontwikkelt naar een steeds grotere diversiteit. Winstmaximalisatie zonder winstoogmerk. In een verder gevorderde levensgemeenschap zijn steeds meer soorten betrokken. Vaak soorten die net weer wat anders doen en eten dan de buurman of -vrouw. Niet drie soorten mosjes, maar wel honderd soorten, de ene wat hoger in de boom, een net wat vochtiger plek verlangend, iets meer licht, enzovoort.

Dit evolutionaire proces van natuurlijke ontwikkeling dat zich over duizenden jaren kan uitstrekken, is in ons land helaas nergens meer actief. Niet in de rivieren en beken, noch in de nationale parken, de duinen en de Waddenzee. De economie van de mens die op geld draait, haalt er telkens weer de bomen uit, eet de dieren op, vist de wateren leeg of legt de rivierlopen vast in steen en amputeert haar uitlopen de uiterwaarden.

Wie professioneel met geld omgaat, onze overheid, de banken, pensioenfondsen, verzekeringsmaatschappijen, aandelenhandelaren, enzovoort, kent geen natuurlijke evolutionaire natuurwetten op basis van kringlopen maar op winstmaximalisaties in klare munt. Echter vooral sinds de financiële crisis(en) en naarmate natuurlijke hulpbronnen uitgeput dreigen te raken, verschijnen er ‘duurzame’ banken op het strijdtoneel. Zij strijden met andere argumenten: “veilig in Afrika zonder wapenindustrie, de energie van de toekomst, wereldverbeteraars, alle banken groen, voor een duurzame wereld de ASN Bank Wereldprijs, ASN Bank en het klimaat, de energie van de toekomst is groen, de ecocar (!)”, enzovoort, enzovoort.




Wagners Götterwelt der jacht in de Nederlanden
Jagers op de Hoge Veluwe zijn hier helemaal in beslag genomen door het edele handwerk van de konijnenjacht. De opname is gemaakt kort nadat het gebied door een Rotterdamse projectontwikkelaar in 1935 werd verworven. En dan: ‘vreemd’ volk er uit (zij die eeuwenlang het landschap maakten tot wat het geworden was…), hekje er omheen en hoppa, es kann losgehen!

De Hoge Veluwe is op de eerste plaats een wildpark voor de grootwildjacht. Het ophangen van schilderijtjes is ook heel mooi, maar bijzaak. De jacht is het hogere doel, die heden uiteraard professioneler wordt geregisseerd dan destijds. Gewone bezoekers zullen er namelijk weinig of niets van merken. De openings- en sluitingstijden zijn immers voor beide partijen strikt gescheiden. Daarom ook het immense dertig kilometer lange raster om niet-betalende mensen buiten en kostbare dieren binnen te houden.

Tegenwoordig is het konijn vrijwel uitgestorven op de Hoge Veluwe. Om aan dat verlies tegemoet te komen heeft men in 2011 in andere natuurgebieden konijnen gevangen en op de Hoge Veluwe losgelaten. Met het vangen en loslaten van een hele reeks aan soorten heeft men in het wildpark ruime ervaring. Uit de gegevens in ons archief is af te leiden dat onder andere alle grotere soorten op de Hoge Veluwe afkomstig zijn van vangsten elders en in het wildpark zijn uitgezet. Waarschijnlijk is het ree de enige uitzondering.

© Foto: onbekende auteur. De opname moet gemaakt zijn kort nadat het gebied in 1935 door een industrieel is verworven. Mochten lezers over meer informatie over deze foto beschikken dan horen we dat graag.






Nee, geen kwaad woord over deze bank! De ASN Bank meent het goed. Ook het aanschurken als bank tegen de natuur, geen probleem! Maar de economie van de mens is een andere dan die van de natuur. Dat zal altijd wel zo blijven. De natuur daarentegen heeft geen geld nodig, niet voor onderhoud, noch voor het behoud in de eeuwigheid. Wie de natuur een goed hart toedraagt voor zijn of haar kinderen, zorgt ook voor plekken waar wij van de natuur afblijven. Als gast ben je daar ook als mens welkom, als econoom is het verboden gebied. Kan de ASN Bank niet ook investeren in natuur? Dus geld stoppen in een groot gebied, natuur heeft wel enige schaal nodig, waar de natuur natuur blijft? In de derde paragraaf is al gesteld dat we nergens meer zo een plek in Nederland hebben. Net als met duurzame energie bijvoorbeeld, onderscheid Nederland zich erg van de meeste buitenlanden in Midden-Europa. Daar vinden we nog resten van ongestoorde venen met twintig meter dikke veenpakketten die in duizenden jaren zijn gevormd, zeer oude bossen, stuivende en dus veranderende rivierduinen en nog niet in steen verankerde en dus vrij meanderende rivieren. Kan de ASN Bank niet ook een beetje daarin investeren?


ASN Bank op weg naar duurzaamheid
De ASN Bank is wel degelijk op weg naar meer duurzaamheid maar moet nog veel leren. De in dit artikel gebruikte citaten komen alle uit haar laatste nummer: Ideaal, juli 2012. De natuur wordt daarin volop genoemd. Bijvoorbeeld op een dubbelpagina: “De tien mooiste natuurgebieden van Nederland”. Ik ga ze niet allemaal behandelen maar toch een enkele opmerking. De Grote Peel staat op zeven en ken ik al sinds mijn jeugd. Toen nog een ruig veenmoeras dat op grote arealen eenvoudig niet toegankelijk was. Laatst was ik er na enkele decennia weer eens en kon er simpelweg helemaal met de fiets aan de hand van noord naar zuid doorheen lopen. Een ontnuchterende ervaring. Hoe de mens in weinig tijd de natuur naar zijn hand heeft weten te zetten! De landbouwminister Braks, wie kent hem nog, heeft als CDA-rentmeester de boel daar laten ontwateren en met een blanco check in handen gegeven van varkensboeren.

Ook de Hoge Veluwe wordt genoemd: “die als een van de weinige parken nog in particulier bezit zijn”. Waarom zou overheidsbezit minderwaardig zijn aan marktwerking in de natuur? En inderdaad bevat de Hoge Veluwe geen vrije natuur maar is het een wildpark waar je tegen betaling van een som gelds een kaartje ontvangt voor tijdelijke en beperkte toegang. Het gebied is daarvoor door rond dertig kilometer wildraster hermetisch van de buitenwereld afgesloten. Binnenkort worden er aan deze natuurefteling zelfs nog enkele nieuwe naastgelegen bosgebieden van het Otterlosebos toegevoegd. Het Otterlosebos is sinds historische tijden voor mens en dier vrij toegankelijk en dreigt zo af te zinken in het moeras van het neoliberale marktdenken met een kassa en een hek er omheen.




Fragment uit de Nieuwsbrief ASN Bank ideaal, juli 2012: De tien mooiste natuurgebieden van Nederland.





De ASN Bank-nieuwsbrief meldt dat het park een populatie Corsicaanse schapen herbergt welke door een herdershond bewaakt worden. Het lijkt er al lezende een beetje op dat de ASN Bank slachtoffer is geworden van een gebiedsverwisseling. Er lopen in het park wel schapen, maar dat zijn wilde schapen, zogenaamde moeflons, een wild mediterraan schapensoort die is geïmporteerd na een mislukte poging om voor de grootwildjacht kangoeroes in het park te houden. De schapen doen het daar overigens redelijk en behoeven bepaald geen onderhoud door een herdershond. Waar het om gaat is dat de Hoge Veluwe een merkwaardig wildpark is ten behoeve van de grootwildjacht en dat planten- en diersoorten uit vier werelddelen bevat. Het herbergt een kunstmuseum en enkele recente gebouwen van een bekende architect. De rasters, de gebouwen en het museum, zijn alle opgericht na de grote ontginningen van de gemeenschappelijke ‘woeste gronden’ die toen plots volkomen waardeloos werden geacht en in Nederland op ongekend grote schaal te gelde zijn gemaakt. De oorspronkelijke bewoners zijn toen daartoe het gebied uitgewerkt. Merkwaardigerwijs draait de boel op de Hoge Veluwe sindsdien (1935) jaarlijks op vele tonnen euro’s gemeenschapsgeld. Door het verplicht kopen van een kaartje aan de kassa betaald de bezoeker dus tweemaal voor hetzelfde. Een knap staaltje van geld uit de onderste segmenten van de samenleving peuren om dat voor eigen doelen aan te wenden. De calculerende 'homo economicus' waar alles met geld te koop is ten voeten uit. Dat is toch niet wat de ASN Bank zich bij ‘duurzaam’ voorstelt? Wij verstaan onder groen en duurzaam een natuur als gemeenschappelijk bezit waar je vrij en onbekommerd kunt inlopen, een zieke buurvrouw die je kosteloos bijstaat, en zeker geen projectontwikkelaar die valse sentimenten verkoopt.


ASN Bank, doorpakken graag!
We lazen al in de ASN Bank-nieuwsbrief dat de Hoge Veluwe zich in de provincie Utrecht bevind. Naar onze informatie reikt ligt dat park toch echt al een tijdje op de Veluwe, en naar wij aannemen weten de meeste mensen wel dat die streek in Gelderland ligt. Het lijkt er op dat de ASN Bank pas zeer recent van het bestaan van de Hoge Veluwe heeft vernomen? Als de ASN Bank haar adresboekje bijwerkt zal er vast ook nog wel een plekje overblijven voor onze adresgegevens, want we denken graag met de bank mee om de natuur in haar fondsen op te schalen.

Wie vanuit zijn professie als handelaar in geld zichzelf wil besprenkelen met groene geurtjes als ‘duurzaam’ en ‘natuur’, zal ook eens met daden moeten komen. De ASN Bank mag best koketteren met een begrip als ‘natuur’. Graag zelfs. Maar het is nu tijd om door te pakken en te upgraden naar een financieel hoekje in haar fonds voor echte natuur. De Hoge Veluwe als natuurefteling behoeft geen steun van de ASN Bank, onze vrije natuur integendeel kan dat echter juist heel goed gebruiken. Wij bevelen vriendelijk en beleefd aan de ASN Bank aan om eens na te denken over een nieuw fonds voor het weer tot ontwikkeling laten komen van grootschalige voor Nederland kenmerkende natuur. Interne bewerkingen of modificaties in dergelijke natuur zijn in beginsel niet nodig, het geld kan uitsluitend aangewend worden voor de aankoop en het vervolgens langdurig vrijwaren van engerds als project- en andere ontwikkelaars. Voor de ASN Bank ligt daarmee eeuwige roem in het verschiet.



Externe bronnen
Hoge Veluwe wil Otterlosebos sluiten

Otterlo’s Belang protesteert in een brief aan de gemeente Ede tegen het afsluiten van het Otterlosebos

Anoniem (ASN Bank, mei 2010): Bescherming van de diversiteit van organismen en ecosystemen. ASN Bank. Den Haag. Bladzijden: 42.

Anoniem (ASN Bank ideaal, juli 2012): De tien mooiste natuurgebieden van Nederland. ASN Bank. Den Haag. Bladzijden: 16-17.


Nagekomen bron
Deze weblink naar de kwestie Otterlosebos & Hoge Veluwe in het dagblad De Gelderlander is ons door een lezer op 02-07-2012 aangereikt en kenden we niet. Dit nieuwsbericht heeft derhalve niet als bron voor het bovenstaande artikel gediend. Het is desondanks interessant omdat hieruit het ethisch en moreel besef van de Hoge Veluwe-parkleiding inderdaad van een ander niveau blijkt te zijn dan wij wensen.