Artikel

Atoomstroom niet CO2-vrij


We kennen de ronkende reclamespotjes in krant en radio inmiddels: Atoomstroom roeptoetert dat atoomstroom (1) CO2-vrij is. Ingewijden weten dat dat een leugen is. Kijk je naar de hele keten - en dat is tegenwoordig terecht gebruikelijk - dan is atoomstroom wel degelijk CO2-vervuilend. U berekend het brandstofverbruik van uw auto toch ook niet alleen wanneer hij voor de deur stil staat? De CO2-uitstoot van elk product wordt tegenwoordig, zoals dat hoort, gemeten van productie tot en met het afdanken. Zo gaat dat van papierverbruik tot energiecentrales. Jezelf rijk rekenen is jezelf en anderen bedotten. Daarom is het huidige duurzame/hernieuwbare energie-aandeel (2) van Nederland ook niet de door de overheid opgegeven schamele 3,8% (het aandeel ‘hernieuwbare’ energie is overigens sinds 2010 weer dalende, want daarin zitten onder meer de verbranding van dierenlijken en afval. Neem bijvoorbeeld de ‘bijstook’ in kolencentrales van Q-koorts-geiten en houtsnippers uit andere werelddelen. Dat is toch onmogelijk ‘hernieuwbaar’ te noemen?

Jan Juffermans - oprichter van De Kleine Aarde en bedenker van de ‘Ecologische voetafdruk’ - en Greenpeace, hebben bij de reclamecodecommissie geprotesteerd tegen de claim van Atoomstroom dat atoomstroom CO2-vrij zou zijn. Hieronder een verslag van deze exercitie door Jan Juffermans.







Door: Jan Juffermans

Dit artikel is op 10-10-2011 geplaatst





Kernenergie CO2-vrij” mag niet meer
De Reclame Code Commissie (RCC) heeft haar beslissing bekend gemaakt. Het energiebedrijf ‘Atoomstroom’ mag niet meer adverteren en radiocommercials uitzenden met de kreet dat “Kernenergie CO2-vrij” zou zijn. Tijdens de procedure tegen Atoomstroom bleek bovendien dat energiebedrijven alleen maar over de zogenaamde opwekkingsfase van hun energievorm communiceren, terwijl voor een goede vergelijking de hele keten gemeten moet worden. In andere sectoren wordt dat al lang gedaan.

Op 8 augustus 2011 werd het me te veel. Op internet kwam ik al eerder diverse malen de irritante kreet van Atoomstroom tegen. Toen ik hem die dag ook nog op radio 1 hoorde, besloot ik een klacht in te dienen bij de RCC. Want het is helemaal niet waar dat kernenergie CO2-vrij is. Bij mijn klacht stuurde ik een artikel mee van Herman Damveld. De berekening van Damveld geeft aan dat de CO2-uitstoot van 1 kWh atoomstroom ruim 30% is, vergeleken met de CO2-uitstoot van 1 kWh van een gascentrale.

En die 30% zal de komende jaren verder stijgen tot rond de 60%, omdat het winnen van uranium steeds energie-intensiever wordt. Ook uit diverse internationale studies is duidelijk geworden dat atoomstroom ‘not CO2-free’ is, en dat voorlopig moet worden uitgegaan van gemiddeld 66 gram per kWh, nog afgezien van de afvalfase, die bij atoomstroom wel 200.000 jaar kan duren! Daarbij werd bovendien opgemerkt dat 81% van de studies uit de kernenergiesector niet deugdelijk waren en dat er nauwelijks openheid van zaken wordt gegeven.




Er zijn zelden zoveel mythes, verwarringen en onjuistheden te bespeuren als in de wereld van klimaat en energie. De belangen zijn ook zeer groot. Heel veel geld, macht en ambitie gaat er in om. Geïndustrialiseerde maatschappijen zijn er volkomen van afhankelijk. En dan: “Windmolens draaien niet op wind, maar op subsidies”, orakelde Rutte in 2010 om de stemmers op zijn hand te krijgen. Merkwaardig toch, Nederland heeft uitsluitend met behulp van (historische) windmolens een aanzienlijk deel van haar landoppervlak bewoonbaar gemaakt. Nu is er in ons land geen spoor meer te bekennen van een inventieve concurrerende windmolenindustrie. Een klein jaar later plaatst Rutte nota bene desondanks nieuwe windmolens. Maar óók een reeks nieuwe kolencentrales (met vier keer zoveel subsidie (3) overigens dan voor windmolens… en van een soort subsidie die zelden wordt geëvalueerd). Die prachtige kolencentrales zullen alle hun energie in het buitenland gaan afzetten, want Nederland produceert op dit moment al iets meer elektriciteit dan het verbruikt. De kabels naar het buitenland die daarvoor moeten worden gelegd staan nu al op uw en mijn energiefactuur, zij het weggestopt achter een fancynaam en dus niet als zodanig herkenbaar. Van een vrije en eerlijke energiemarkt is al lang geen sprake meer. Feiten en meningen zijn er een haast onontwarbare Gordiaanse knoop geworden. Verwarring zaaien is een succesvolle strategie gebleken.

Bijschrift van de redactie van Stichting Kritisch Bosbeheer.






De hele keten meten
Op 8 september 2011 werd mijn klacht mondeling behandeld door de Reclame Code Commissie. Daar kwam naar voren dat niet alleen Atoomstroom slechts communiceert over de opwekkingsfase, maar dat ook andere energiebedrijven dat doen. Helaas mag Atoomstroom daarom nog wel blijven beweren dat kernenergie CO2-vrij is, als daar uitdrukkelijk bij vermeld wordt dat het dan alleen de opwekkingsfase betreft. Volgens de Reclame Code Commissie zou het dan duidelijk zijn voor de consument.

Dat lijkt me sterk . Want wat hoort er wel en wat niet bij die opwekkingsfase? Ook die fase kan nooit helemaal CO2-vrij zijn. Het zou dan ook goed zijn dat de hele energiesector spoedig besluit voortaan alleen te communiceren over de CO2-voetafdruk van hun product, ofwel de hele keten gemeten, zoals intussen heel gebruikelijk is. Dan wordt gelijk ook duidelijk hoe schadelijk het gebruik van bijvoorbeeld kolen en schaliegas is. Maar ook voor wind- en zonne-energie zou het vermelden van de CO2-voetafdruk goed zijn, als prikkel om ook die keten zo duurzaam mogelijk te maken.



Redactionele toevoegingen

1. Een belofte van de nucleaire industrie uit 1954: energie zou zo goedkoop worden dat het geen zin meer zal hebben om het verbruik te meten.

2. Ons energieverbruik is van 1995 tot 2007 met 11 procent gestegen. Vervuiling, klimaatverandering en afhankelijkheid groeiden mee.

3. „Windmolens draaien niet op wind maar subsidies”, kraaide onze minister-president in het Hofnarretje dat Nederland heet. De harde werkelijkheid is ontluisterend. Uit onderzoek blijkt dat met (bedekte) subsidies en (belasting)voordelen juist het gebruik van fossiele energie sterk wordt bevoordeeld. Het valt achter de rookgordijnen helemaal niet mee om de energiefactuur precies te doorgronden, de laatste berekeningen komen uit op rond 6 miljard euro die de Nederlandse belastingbetaler uitgeeft om onduurzame energie te stimuleren. Maar de praktijk is soms zelfs verschrikkelijk als blijkt dat Canadese oerbossen verdwijnen in Nederlandse kolencentrales. Daar wordt onder het kopje ‘duurzaam’ pure roofbouw gepleegd door oerbossen te kappen om er zogenaamde houtpellets uit te vervaardigen die zo’n 10.000 kilometer verderop in elektriciteitscentrales worden verbrand. Hoe onduurzaam kan duurzaam zijn? Zie hier een Nederlands bericht over deze schokkende Greenpeace-studie waar je hart een paar maten van krimpt.