Artikel

Waterbuffel


De wilde waterbuffel is wereldwijd zeer zeldzaam geworden. De meeste wilde populaties hebben te lijden van vermenging met huisdieren. De soort is veel in gebruik als melk- en lastdier, maar ook in natuurgebieden in onze streken voelt hij zich prima thuis en past ecologische gezien heel goed in onze natuursystemen.



Door Ruud Lardinois

Dit artikel is op 02-03-2011 geplaatst






De wilde waterbuffel (Bubalus arnee) is een rundersoort (Bovinae) die uiterst zeldzaam geworden is en derhalve door het IUCN op de rode lijst van bedreigde diersoorten is geplaatst. Wilde, maar soms ook verwilderde waterbuffels, worden vaak genaamd als Arni (Indisch). De soort is op grote schaal gedomesticeerd en tot huisdier geworden. Gedomesticeerde waterbuffels (Bubalus bubalis) of karbouw, worden wel gehouden voor de melkproductie, onder meer als grondstof voor de Italiaanse mozzarella (di bufala) en als last- en trekdier. De soort wordt ook in de bio-industrie in Noordwest-Europa hier en daar als productievee ingezet. Verder vindt je waterbuffels ook als grote grazer in natuurgebieden.



Natuurlijke verspreiding
Er zijn weinig precieze gegevens bekend van de natuurlijke verspreiding van de Europese waterbuffel in Europa, als ook van zijn functionele rol binnen het spectrum van soorten grote grazers . De soort kwam in Europa tot in het Laat-Pleistoceen voor. Verder is lang aangenomen dat zijn voorkomen alleen in de interglacialen (tussenijstijden) was aangetoond. Ook in Nederland zijn fossiele vondsten gedaan.

Zeer recent nog in 1997, is de aanwezigheid van de waterbuffel ook in Nederland aangetoond. Een linker hoornpit is in dat jaar opgedregd bij Netterden. De soort is niet alleen ‘nieuw’ voor Nederland, het is tevens de meest westelijke vondst in Europa. Vooralsnog wordt de vondst uit de Emienperiode (interglaciaal) gekwalificeerd (128.000 tot 116.000 jaar geleden).


Habitat
De wilde waterbuffel is een soort van vochtige tot moerassige gebieden, rivierdalen, ooi- en moerasbossen. De dieren hebben bij warm weer een grote voorliefde om zich in poelen en plassen te verkoelen. Graag wentelen ze zich in dikke modderlagen en weten zich met indrogende modder op de huid te beschermen tegen insectenvraat.


Gedrag
Waterbuffels zijn zeer goedmoedige en vriendelijke dieren. Hoewel ze er met hun krachtige hoorns er zeer stevig kunnen uitzien. Vooral als de dieren met hun kenmerkende opgeheven hoofden - een beeld dat een beetje herinnert aan de Afrikaanse buffels, welke diertjes integendeel bijzonder strijdvaardig kunnen zijn... - nieuwsgierig proberen vast te stellen wat er gaande is, komen ze soms desondanks intimiderend over. Voor relatief vrij levende waterbuffels is er echter maar weinig voor nodig om bij onraad op de vlucht te slaan. Met een vaste beheerder kunnen ze daarentegen heel vertrouwd worden.


Literatuur
Dam, I. van; Mol, D.; Vos, J. de & Reumer, J.W.F., 1997: De eerste vondst van de Europese waterbuffel, Bubalus murrensis (Berckhemer, 1927) in Nederland. Cranium 14, 1: 49-54






Waterbuffels in een Duits natuurgebied. Er zijn naar ons weten zo’n tiental Duitse natuurgebieden waar men door waterbuffels de vegetatie laat begrazen.

Foto: © Stichting Kritisch Bosbeheer