Artikel

Natuurbeleid


Natuurbeleid lijdt aan te veel regels en verboden

Wat hebben ecologische verbindingszones voor zin als je de zwijnen die de Oostvaardersplassen bereiken toch afschiet?




Door: Tom Bade

Dit artikel is eerder op 29-11-2010 in Trouw gepubliceerd.
Dit artikel is op 03-01-2011 geplaatst




Vlak voor Kerst (2010) is in de Oostvaardersplassen een wild zwijntje doodgeschoten door Staatsbosbeheer. Het dier was waarschijnlijk op eigen kracht naar het natuurgebied gewandeld. Maar helaas, het feit dat in de Oostvaardersplassen geen zwijnen leven, werd zijn dood. Immers, door de Haagse bankzitters is per decreet vastgesteld dat wilde zwijnen alleen maar op de Veluwe en in de Meinweg mogen leven, nergens anders. Dus ook niet in de Oostvaardersplassen, zelfs niet als ze daar zelf voor kiezen. Kraken is verboden in dit land, ook voor zwijnen. Leegstaande natuurgebieden mogen alleen door dieren worden bewoond als de Tweede Kamer der Staten-Generaal daar haar wettelijke goedkeuring aan heeft gegeven. Dat alles passend binnen een gezonde Hollandse bestuurstraditie: sturen op de vierkante millimeter.

Er pleit in elk geval één ding voor het halt houden met de ecologische verbindingszones, zoals het kabinet wil: Wat hebben die voor zin als je de zwijnen die de Oostvaardersplassen bereiken toch afschiet?

Hetzelfde gebeurde ooit eerder met edelherten die op eigen kracht de Oostvaardersplassen hadden bereikt. Toen was nog niet middels een tien meter dikke stapel rapporten vastgesteld dat de dieren in het natuurgebied mochten leven en volgde ook voor hen standrechtelijke executie wegens het ongeoorloofd betreden van een natuurgebied.

Wij Nederlanders voelen ons graag superieur aan de natuur. Wij willen bovendien de mythe in stand houden dat in Nederland de natuur volledig door mensen wordt gemaakt en dat alle ’wildernisnatuur’ maar nep is. En als deze mythe door zwervende zwijnen dreigt te worden ontzenuwd en er gebeurt iets wat niet is gepland, grijpen we gelijk in. Sterker nog, we grijpen continu in als de zaken ons niet naar de zin zijn, om dan vervolgens te roepen dat we toch geen echte natuur kennen en de natuur ons heel hard nodig heeft. Nederland: de heide moet geplagd, de dennen geoogst, het zand gestoven, de vogels geringd, de heggen gesnoeid, de koolmeesjes behuisd en al te spontane gasten beschoten.

Maar de natuur heeft ons helemaal niet zo hard nodig als wij denken. Het leuke is bijvoorbeeld dat zowel de zwijnen als de edelherten de Oostvaardersplassen wisten te bereiken zonder ecologische verbindingszone. Die hebben herten en zwijnen namelijk ook helemaal niet nodig. Uit ervaring weet ik dat de groene handhavers in Drenthe regelmatig moeten uitrukken om – middenin het agrarische gebied en meer dan honderd kilometer verwijderd van de beleidsmatig vastgestelde leefgebieden – wilde zwijnen, edelherten en damherten af te schieten, die prima kunnen leven van wat de agrarische landschapspot schaft.

Het leuke is dat het omgekeerde dus ook kan: het wild in de Oostvaardersplassen zou als het eten op is zonder enige verbindingszone het gebied kunnen verlaten en naar de Veluwe zwemmen. Ten minste, als we het de kans geven. Maar dat gaan we natuurlijk niet doen. Immers, ook alles wat zich zonder vergunning buiten het gebied begeeft, wordt direct afgeschoten. En dus gaan de Oostvaarderse dieren de deur niet uit, want die weten dat drommels goed. Die maken een kansberekening en gokken massaal op een winters overleven in de Oostvaardersplassen. Weliswaar met kans op verhongering, maar dat staat in geen verhouding tot de zekerheid om te worden afgeschoten buiten het gebied. Maar helaas, ook als ze ervoor kiezen om te blijven, worden ze vanaf nu afgeschoten.

En daarmee is de cirkel rond, of je nu als dier in ons land je intrek neemt in een lege woning, of je oude natuurgebied verlaat, of in je oud vertrouwde leefgebied wilt blijven wonen tot de dood erop volgt: niets wordt je gegund, behalve een nekschot. Aldus het gewenste resultaat van een goed georganiseerde schietgrage lobby die via een slimme mediacampagne waarin de zieligheid van de ’gehouden’ dieren centraal staat, heeft weten te bereiken dat schieten de oplossing is om dierenleed te voorkomen. En daarbij hebben we – geheel passend in de nieuwe Haagse traditie – ook nog eens een voorkeur voor een preventieve aanval, waarbij we dieren in het gebied alvast doodschieten voordat ze het risico lopen te sterven.

’Deregulering’ wordt wel eens gebruikt als een belangrijk doel van dit kabinet. Kennelijk niet in de natuur. Daar reguleren we dat het een lieve lust is. Ondernemers in het dierenrijk wordt het dankzij het woud van regels onmogelijk gemaakt zich vrij te bewegen. Het ondernemersklimaat in het groen is rampzalig. Vooral ook door alle overvallen door zwaarbewapende mannen in camouflagekleuren. Maar nu gesteund vanuit Den Haag.

Die ecologische verbindingszone moet er natuurlijk wel komen, maar slechts voor één soort: Homo sapiens almeriensis. Die heeft wel behoefte aan natuur en aan paden met gekleurde paaltjes om relaxed van A naar B te wandelen.