Artikel

Wildbeheereenheid


In gesprek met René Vlug, Wildbeheereenheid - Veluwe Noord West


De Wildbeheereenheid (WBE) Veluwe Noord West regelt het faunabeheer voor een gebied van 15.000 hectare. Op de vraag van Staatsbosbeheer en andere terreineigenaren wordt in dat gebied het faunabeheer geregeld dat uitsluitend gericht is op het grofwild: wilde zwijnen, reeën en herten. De taak is om uitvoering te geven aan het beleid van het faunabeheer. Het 15.000 hectare omvattende gebied loopt ongeveer langs de lijn Putten, Apeldoorn en Nunspeet. De leden van een WBE zijn in feite allemaal jagers.



Dit artikel is op 08-11-2010 geplaatst


Over de Veluwe...
De Veluwe is niet erg versnipperd. Als je bijvoorbeeld het gebied boven de A1 neemt, dan is dat een aaneengesloten gebied met ecoducten. Maar als je op de wereldkaart naar de Veluwe kijkt, dan is dat natuurlijk een minuscuul plekje. In feite is de Veluwe een achtertuin, een park. Dat moeten we beheren, want als we het niet beheren loopt het uit de hand.



Over het wild zwijn, als onderdeel van het ecologisch geheel...
Bij wilde zwijnen is het in principe niet het geval dat bij hoge aantallen het voedselaanbod minder wordt. Dat komt omdat wilde zwijnen op de Veluwe veel te vreten hebben. Voordat ze dat allemaal opgevreten hebben moet er heel wat gebeuren. Er is voedsel genoeg, misschien niet vanuit ideaal oogpunt, maar om te overleven wel. Omdat het alleseters zijn, vinden ze hun voedsel op allerlei manieren. Je kunt op de Veluwe heel veel zwijnen stoppen, maar dat is natuurlijk een afschuwelijke en onleefbare situatie. Want de Veluwe is in feite een tuin, ondanks dat iedereen denkt dat de Veluwe groot is.

Ik ben het er niet mee eens om de Veluwe met rust te laten, en dat het iets is waar we als mens niet aan mogen komen. De Veluwe moet je beheren, zo zijn ook de natuurlijke processen te beheren. Elke keuze die gemaakt wordt is beheren – ook de keuze om niets te doen.



Over populatiebeheer, jacht en schade...
Jacht vindt plaats om de eenvoudige reden dat anders de populatie in aantallen zal exploderen, wat ook al uit de statistieken is gebleken. Wanneer er niet gejaagd wordt zullen de aantallen omhoog schieten naar ruim 10.000 beesten.

Het verschil tussen 2.000 of 10.000 zwijnen is gigantisch. Er zijn mensen die van mening zijn dat zich bij zulke hoge aantallen fluctuaties gaan voordoen, waardoor de aantallen weer zakken. Doordat Nederland een heel klein land is, is het niet goed mogelijk om dat te testen en te bezien wat er dan daadwerkelijk gaat gebeuren. Er zijn onderzoekingen door Alterra in Wageningen gedaan, waaruit is gebleken dat er 875 zwijnen op de Veluwe mogen zijn. Dat vind ik erg weinig, want dan is er nooit meer een zwijn te zien. Er wordt wel veel onderzocht, maar het wordt vaak onderzocht met vooropgestelde mening. Er is weinig objectief in deze wereld.

Eén van de belangrijkste redenen om te jagen is om mogelijke schade in het verkeer te voorkomen. Formeel gezien jagen we overigens niet, want je mag niet jagen op wilde zwijnen. Je mag wilde zwijnen, reeën en herten alleen doden mits je daarvoor een ontheffing hebt. Volgens de wet beheren we, het heet daarom ook wildbeheer. Een andere reden is ook dat er bij grote aantallen dieren ook grotere risico's op dierziekten zijn.

Alleen de snelwegen zijn uitgerasterd. Bij de provinciale en gemeentelijke wegen bevinden zich geen rasters, omdat het onbetaalbaar is om alle wegen op de Veluwe af te gaan rasteren. Dat is gewoonweg niet haalbaar. Daar komt bij dat mensen niet gewend zijn om al oplettend mogelijke beesten langs wegen op te merken. Er vinden gemiddeld 500 aanrijdingen per jaar met grofwild plaats, wat ik veel vind. In geval van grote materiële schade schrikken de mensen erg. Wat vaak vergeten wordt zijn de verhalen van dieren die, na aanrijding, onder verschrikkelijke omstandigheden teruggevonden worden.

Het is een consequentie van het wonen op de Veluwe dat je zwijnen in je tuin of op de camping op bezoek kunt krijgen. Indien de eigenaar dat niet wenst is het aan hem zelf om er een raster omheen te leggen. De kosten zijn voor de mensen zelf, het is een consequentie van het wonen op de Veluwe. Ik vind dus duidelijk dat de mens zich mag aanpassen aan de natuur en het wild. Sommige mensen zijn erg tegen de jacht. Behalve als hun tuintje omgeploegd wordt.

Het ligt vast hoeveel biggen, keilers en zeugen geschoten mogen worden. Dit wordt bepaald na de tellingen, het telsysteem is gebaseerd op statistieken omdat het onmogelijk is om alle dieren te tellen. Door middel van dit telsysteem is er een schatting van de populatie zwijnen te maken. Het doel is om een heel gezonde, homogene groep zwijnen over te houden met oude en jonge beesten, zowel mannelijke als vrouwelijke. De geslachtsverhouding is in principe 1:1, omdat de natuur 50% mannen en 50% vrouwen produceert.

De nadruk op het beheer ligt ook op de zieke dieren. Je kunt zien dat een zwijn ziek is aan de manier waarop hij loopt, beweegt, het kopschudden vanwege parasieten, de conditie van de vacht, diarree, gezwellen, enzovoorts. Als hij echt ziek is, dan is dat ook een reden om hem uit zijn lijden te verlossen. Er moet dus vastgesteld worden of hij slechts een griepje heeft of echt ziek is

Zelf jaag ik in een combinatie, een groep van jagers. Dat heeft een bepaalde sociale werking. Als iemand iets schiet wat hij niet hoort te schieten, bijvoorbeeld een jonge keiler terwijl hij geen keiler mag schieten, dan krijgt hij daar straf voor. Zodra we zien dat iemand zijn werk niet goed uitvoert, wordt er ingegrepen.

Ik heb het zelf nog niet meegemaakt, maar het is heel vervelend als je een beest zodanig verkeerd raakt dat hij niet direct dood is. Of het zwijn valt, ligt vervolgens op de grond te creperen en moet vervolgens nogmaals geschoten worden. Erger nog, het gewonde zwijn vlucht waardoor het opgezocht moet worden. Voor deze situaties maken wij gebruik van protocollen, want het kan levensgevaarlijk zijn om midden in de nacht achter een gewond dier aan te moeten gaan.

Na een schot vluchten de oudere dieren direct weg, maar de biggen blijven soms gewoon staan. Dat zijn overigens niet de biggen van de geschoten zeug. Je schiet nooit, maar dan ook nooit een zeug weg bij haar biggen. Dat de biggen bij een schot blijven staan, komt doordat ze niet weten wat er aan de hand is. Er wordt door dierenwelzijnsorganisaties vaak dramatisch over gedaan dat de zwijnen door de jacht stress ervaren.

Maar in de jacht wordt gebruik gemaakt van het feit dat zwijnen alles associëren. Er wordt daarom voor gezorgd dat een zwijn nooit een link kan leggen met de mens en het afschot. Dat is heel belangrijk. Daarom blijven de jagers na een schot zitten en pas op het moment dat alle zwijnen weg zijn komen ze van de hoogzit af. De rotte (groep zwijnen) die er was op het moment van het schot, zal waarschijnlijk niet meer diezelfde avond terugkomen.

Kortom, je gaat dus niet alle beesten doodschieten, want je wilt een gezonde populatie. Het is zelfs zo doordat we selectief jagen we een soort predatorfunctie naspelen. Naast het verkeer heeft het wild zwijn geen natuurlijke vijanden in Nederland. We halen het zwakke eruit en zo ontstaat een systeem van een goed opgebouwde groep. Deze functie kun je niet helemaal nabootsen en er worden daarom maar heel weinig oude keilers (mannetje) geschoten. Dat er een paar in de bronst het loodje leggen is een natuurlijk proces. Dat heb je ook met varkens, want er zijn soms gevechten tussen de zwijnen. Wij hebben er daardoor een beperkte rol in.

Doordat niet alle beesten geschoten worden gaan er ook op natuurlijke wijze beesten dood. Het is natuurlijk ook zo dat heel veel beesten van nature doodgaan. Het is leuk om een keer raven te zien bij de dode dieren, maar persoonlijk vind ik het verspilling om geschoten dieren achter te laten.

Voor het ontbreken van grote predatoren, is het te simplistisch om te denken dat wolven uitzetten de oplossing is. In Italië was een groot gebied waar wolven zijn uitgezet en de populatie zwijnen liep niet terug, maar de populatie wolven groeide. Maar waarom moet je de mens uitschakelen? Wij zijn toch ook onderdeel van de natuur, wij wonen hier toch ook? Wij zijn ook een levend wezen.

Ik vind de bio-industrie afschuwelijk, maar met landbouw heb ik helemaal geen problemen. Jagen is de mooiste manier om vlees op te halen, zonder enige twijfel. Dat is heel iets anders dan dat je van de slager of de supermarkt een stuk vlees in de pan krijgt.

Het is niet zo dat je de wilde zwijnen niet ziet omdat ze beheerd worden. Maar de Veluwe is als een achtertuin en die moet je beheren. Wat is er op tegen om gewoon te oogsten uit de natuur? Ik koop bijna nooit varkensvlees uit de bio-industrie, maar deze beestjes lopen hier. Persoonlijk vind ik dat het schieten een onderdeel is van het bestaan. Het is heel natuurlijk dat de mens jaagt en dat de mens betrokken is bij hetgeen hij eet.