Artikel

Gelderland


Provinciaal - Provincie Gelderland

Over de organisatie...
Theo Dikker houdt zich bezig met de uitvoering van de Flora- en Faunawet bij de provincie Gelderland. Daarin worden het beheer van schade en de faunabescherming van beschermde dieren in heel Gelderland geregeld. Voorheen was dit bekend als de Jacht- en Vogelwet. De Veluwe is zijn belangrijkste werkterrein gezien de aanwezigheid van de grote hoefdieren.



Dit artikel is op 08-11-2010 geplaatst


Over de Veluwe...
De Veluwe is één 'aaneengesloten' gebied en is in ons land het grootste waar nog edelherten en wilde zwijnen leven onder redelijk natuurlijke omstandigheden. In der loop der jaren is de Veluwe steeds meer gebruikt voor bewoning en infrastructuur. In de beleving van veel mensen is de Veluwe een groot aaneengesloten gebied waar je maar moeilijk toegang toe hebt.



Over het wild zwijn als onderdeel van ecologisch geheel...
Een wild zwijn hoort in het ecosysteem van de Veluwe thuis, zij het niet op landbouwgronden en is een verrijking voor het systeem. Door zijn gewroet, de biomassa die hij achter laat, de interactie op het systeem, verrijkt hij het systeem. Om die reden zou je op het bosgebied ook andere grote grazers kunnen introduceren.



Over beleid...
Het beleid van de Provincie is erop gericht om de Veluwe zo optimaal mogelijk in te richten voor de grote hoefdierenpopulaties. Maar er wordt daarnaast natuurlijk ook rekening gehouden met de mensen die er wonen en werken. Binnen die leefgebieden willen we zo min mogelijk rasters om mogelijke barrières zo gering mogelijk te houden. Door die barrières is de uitwisseling van grote hoefdieren van de Veluwe naar andere gebieden is niet optimaal.

Op dit moment zijn er nog enkele ecoducten in de maak om een verregaande ontsnippering mogelijk te maken teneinde een betere uitwisseling via robuuste verbindingszones mogelijk te maken. Het is de bedoeling dat straks de Veluwe ook wordt verbonden met de voedselrijke randen in het rivierengebied. Daar zullen echter alleen edelherten worden toegelaten omdat wilde zwijnen een bedreiging vormen voor de daar veel voorkomende landbouwgronden en vanwege het risico voor landbouwhuisdieren op ziekten als varkenspest.

De verbindingen met gebieden buiten de Veluwe zijn er op de eerste plaats voor edelherten. Op plaatsen waar diersoorten de landbouwgewassen kunnen eten, is er geen sprake meer van een natuurlijke regulatie en zul je de stand op lage aantallen dienen te beheren.



Over populatiebeheer, jacht en schade...
Een probleem betreffende het wild zwijn blijkt voort te vloeien uit de sterke groei van de zwijnenpopulatie. Dit komt voort uit het voedselaanbod en het ontbreken van predatie, terwijl er bij perioden van voedselschaarste desondanks nog voldoende voedsel te halen blijkt. Het gevolg is dat er klachten van overlast komen van zwijnen in de bebouwde kom en op landbouwgronden.

In gebieden met recreatie of indien er bebouwde kommen liggen, zijn ingrepen nodig om mogelijke conflicten te beteugelen. Elke grondgebruiker is verplicht om zelf de noodzakelijke maatregelen te nemen om schade te voorkomen. De Flora- en Faunawet regelt in een dergelijk geval dat ook dat de naastgelegen grondgebruiker maatregelen moet treffen. In Nederland beschikken we over een rijksregeling die bij schade in de landbouw uitkeringen regelt.

Je ziet de laatste paar jaar dat bij grotere aantallen zwijnen de klachten van overlast stijgen, de schade op landbouwgronden toeneemt en het aantal verkeersslachtoffers stijgt. In de Flora- en Faunawet is vastgelegd hoe je met al die verschillende belangen om moet gaan en er wordt daarin geëist om dat in een faunabeheerplan vast te leggen. Daarin zijn niet de jagers, maar de grondgebruikers die bepalen.

Ik begrijp dat men schrikt van de aantallen, als men spreekt over het terugdringen van de populatie (waarbij zo'n 80-90% van de dieren moeten wijken), maar niet dat er niet beheerd mag worden. Dat gebeurt in heel Europa. De hoge aantallen komen ook voort uit de hoge aanwas, bestaande uit biggen. Als je ze inrastert en niets doet dan gaan de dieren allemaal dood omdat ze in een onnatuurlijke situatie verkeren. Dat komt door de sterke versnippering. Dat is ook zo in heel Europa. Er zijn geen grote aaneengesloten natuurgebieden meer.

Als er veel dieren zijn van een bepaalde soort, omdat wij de omstandigheden op de Veluwe zo gecreëerd hebben (er zijn dus rasters om heen), dan kan dat ten koste gaan van andere soorten. Ook ten koste van faunasoorten die een extra beschermde status hebben in de habitatrichtlijn.

De wilde zwijnen zijn 's nachts actief, nachtelijk beheer is daarbij toegestaan. Bij het schieten op wilde zwijnen zorg je dat de dieren geen link kunnen leggen met de mens. Bij landbouwschade probeert men juist wél dat de zwijnen een link leggen tussen en schot en de mens.

De verstoring die dat voor de zwijnen oplevert en het gevolg van een veranderend gedrag valt erg mee als je de gegevens vergelijkt. Uiteraard zal er altijd een stukje invloed zijn in de zin dat er onrust is gedurende de jachtperiode.



Over het Faunabeheerplan...
In het Faunabeheerplan wordt vastgelegd welke diersoorten in het gebied voorkomen, evenals wat de natuurlijke draagkracht van het gebied is wat de belangen zijn die er spelen. Zo is er in 1999 voor de wilde zwijnen op de Veluwe een draagkrachtonderzoek uitgevoerd. Daarin is vastgesteld dat er tussen de 200 en 1.500 wilde zwijnen op de Veluwe kunnen leven, afhankelijk van het beschikbare hoeveelheid voedsel, fluctuerend tussen een aangenomen minimum en maximum.

Meer goede jaren achtereen leiden tot steeds hogere voorjaarsstanden. Maar die moeten wel elke keer weer terug naar de 860 zwijnen, dat is eenmaal afgesproken. Al met al is schade niet geheel te voorkomen, omdat je het vaak niet redt om een voorjaarsstand van 860 te bereiken. Dat betekent telkens zeer grote inspanningen of men zou in de toekomst andere vormen van jacht moeten overwegen. Bijvoorbeeld de drijfjacht, die in Duitsland nog wel is toegestaan in tegenstelling tot ons land.

In het nieuwe Faunabeheerplan wordt gedacht om een ander beheer toe te passen. Een gedifferentieerd beheer dat meer afgestemd wordt op de actuele voedselsituatie. Dat betekent dat we in plaats van een vaste voorjaarsstand, ervoor kiezen om in sommige gebieden de stand laten variëren al naar gelang de voedselsituatie. Het is overigens wettelijk verplicht om het Faunabeheerplan na een periode van vijf jaar te evalueren.



Over verkeer en veiligheid...
Allereerst zijn de snelwegen op de Veluwe uitgerasterd. Dat is noodzakelijk in verband met de veiligheid van de weggebruikers en de verantwoordelijkheid van de wegbeheerders. Op de provinciale wegen wordt niet op de eerste plaats gerasterd maar met andere maatregelen gewerkt, zoals waarschuwingsborden Met deze borden probeert de Provincie de mensen op de Veluwe op hun gedrag aan te spreken. Ook het instellen van een wettelijk toegestane maximumsnelheid is mogelijk, maar je zult er dan wel op moeten controleren.

De provincie Gelderland is bezig om meer te communiceren over wilde zwijnen en over fauna in het algemeen.