Artikel

Gelders Landschap


Cultuurgericht - Het Geldersch Landschap

Ger Verwoerd over de organisatie...
De Stichtingen Het Geldersch Landschap en Geldersche Kasteelen beheren natuurterreinen, kastelen en landgoederen in Gelderland. Wij willen de karakteristieke rijkdom van de provincie behouden en beschermen, zodat iedereen er nu en in de toekomst van kan genieten. Cultuurhistorie vormt hierbij de leidraad. [1] Het Geldersch Landschap bekijkt de Veluwe vanuit het oogpunt van natuur en uit oogpunt van cultuurlandschap, tevens richt de organisatie zich op de biodiversiteit.


Dit artikel is op 08-11-2010 geplaatst


Over de Veluwe...
De Veluwe is een droge bult met geplante heide, waarbij nu de rijkere uiterwaarden ontbreken en in die zin incompleet. De Veluwe heeft de meest voedselarme grond die er in Europa te vinden is. In mijn optiek is deze voedselarme situatie voor de zwijnen niet natuurlijk. De Veluwe is ook mineraalarm, wat uit onderzoek van Geert Groot Bruinderink bleek. Daarnaast is het een extreme situatie dat de Veluwe in zijn geheel omrasterd is. Nergens anders in Europa zie je dat in deze vorm.



Over het wild zwijn, als onderdeel van het ecologisch geheel...
Ik vind dat wilde zwijnen thuishoren in Nederland, ook als belangrijk onderdeel van een ecosysteem. Het huidige leefgebied is veel minder voedselrijk dan vroeger, omdat de Veluwe ontbost is tot heide. De aanwezigheid van het beest zelf heeft een belangrijke functie. Een zwijn heeft een bepaalde rol in het systeem door het opruimen van kadavers en het omwoelen van de bodem. Hoe completer het systeem, hoe beter.

Als men wil weten of er meer zwijnen kunnen leven dan de huidige stand, dan moet men eerst bedenken of men gezonde dieren wil of dat het niet uitmaakt hoe de conditie van de dieren zal zijn. Het is logisch dat er dieren zullen sterven bij te grote aantallen, omdat de dieren omsloten zijn door hekken. Hoe natuurlijk is dat? Uit onderzoeken is gebleken dat heel veel zaken in de natuur voorspelbaar zijn. Geert Groot Bruinderink heeft allerlei onderzoeken verricht en het resultaat was, dat er alleen voor dat aantal ook voedsel beschikbaar is in voedselarme jaren. Die 800 tot 900 dieren zijn het aantal volwassen dieren, exclusief de biggen.

Het is zo dat de Veluwe dankzij de aanwezigheid van soorten over een bepaalde biodiversiteit beschikt. Op momenten dat wilde zwijnen sterk in aantal toenemen, zal het gebied op sommige plaatsen zwart zien van de omgewoelde stukken. Het zou dan denkbaar kunnen zijn dat dit wellicht geen gunstige invloed heeft op voorkomen van verschillende soorten insecten, zoals het vliegend hert.

Een proef naar het niet ingrijpen in de populatie vind ik onzin. Want dat is al een keer uitgezocht en degene die het onderzocht heeft, heeft in mijn ogen niet goed opgelet. Dat was Geert Groot Bruinderink.



Over beleid en faunabeheerplan...
Ik vind het heel goed dat er ecologische verbindingen komen. Een rasterloze Veluwe is het doel, waar poldergebieden zo snel mogelijk gerealiseerd worden, zodat de beesten een beetje gras kunnen eten in plaats van de droge heide. Het verbinden en ontrasteren zal omdat landbouwgrond nog niet beschikbaar wordt gemaakt voor de natuur, een moeizaam proces worden. Voorts is er geen aandacht voor nieuwe natuur, want er is nog steeds geen rem op verdere bebouwen en uitbreidingen. Het probleem is dus dat de bebouwingen erom heen in een minstens zo snel tempo verloopt.

Ik vind het nieuwe Faunabeheerplan een goed plan. Het geeft op zich mogelijkheden om op situaties in te spelen, maar daar zitten negatieve effecten aan. Als je in bepaalde gebieden de stand door laat groeien, dan zul je in randgebieden ook meer moeten schieten. Tevens betekent dat er veel wilde zwijnen komen en in andere gebieden bij de wegen juist harder aan het werk moet.



Over populatiebeheer...
Het Geldersch Landschap is van mening dat men niet te veel overlast moet hebben van de zwijnen die in hun gebied lopen. Het is namelijk niet goed voor de natuur als de publieke opinie omslaat naar een negatieve kijk op de wilde zwijnen. Natuurbescherming heeft er in zijn algemeenheid profijt van als landschap en natuur door de bevolking sympathiek gevonden wordt.

Bij populatiebeheer hoort ook het eventuele afschieten van een gewond dier dat bijvoorbeeld met gebroken voorpoten, als gevolg van een aanrijding, achterblijft. Als een dier een aanrijding overleefd heeft, dan wordt er altijd naar het gewonde dier gezocht dat wellicht ergens ligt te lijden.

Wanneer er niet meer beheerd wordt, ontstaan er zaken als hongersituaties en zwijnen die veranderen in heel magere scharminkels. Het is de vraag in hoeverre hongersituaties natuurlijk zijn en in hoeverre dit beïnvloed zou worden door predatoren. Mensen die de visie hebben dat in een natuurlijke situatie de zwijnen gedood worden door een roofdier wanneer zij in hongersnood verkeren, zijn vóór het doodschieten. De achterliggende gedachte is dat je een dier niet van de honger laat doodgaan, maar eerder een wolf erop loslaat of een dergelijk beest doodt.

Ik vind dat er meerdere redenen zijn waarom er op wilde zwijnen gejaagd moet worden. Onder andere vanwege het welzijn van de soort, ter voorkoming van de aanrijdingen en overlastsituaties.



Over schade...
Om aanrijdingen te voorkomen zullen wegen uitgerasterd moeten worden. Als er een goed hoog hek omheen gezet wordt, dan werkt dat prima. Ondanks de effectieve werking, kan het plaatsen van hekken indruisen tegen het huidige ontsnipperingsbeleid. Dus ook de rasters om de Hoge Veluwe en het Kroondomein moeten weggehaald worden om één grote Veluwe te krijgen, het mooiste zou zijn als alle hekken op de Veluwe verdwijnen.

Het aantal aanrijdingen loopt exact parallel met de aantallen wilde zwijnen. Als de aantallen toenemen, nemen ook de aanrijdingen toe. Als je alles tot een natuurgebied wilt maken, dan denk ik dat alle andere belangen schadeloos gesteld moeten worden. Het is moeilijk om op plekken met andere belangen de verkeerssnelheid terug te dringen tot 60 kilometer per uur en dat te handhaven, daarnaast rijdt vooral de jeugd er hard.



Over gedrag...
Als door het voeren de dieren hun schuwheid verliezen, worden ze opdringerig en agressief. Normaal gesproken is een wild zwijn niet gevaarlijk. Maar als ze zo tam worden dat ze bijna uit je hand eten en geen voedsel meer in het bos gaan zoeken, vind ik dat ook geen natuurlijke situatie meer. Door het voeren wordt het gedrag van wilde dieren beïnvloedt en daarmee worden uiteindelijk onbedoelde excessen veroorzaakt. Het voeren op bepaalde plekken op de Veluwe met als doel het wild voor het publiek zichtbaar te maken, vind ik verdedigbaar. Enerzijds omdat zo het gedrag van het dier niet wordt beïnvloedt omdat de zwijnen dan rustig aan het scharrelen zijn.

Of de wilde zwijnen naar de akkers toetrekken hangt af van het voedselaanbod en de aantallen. Als ze teveel op de akkers gaan zitten, kun je er een paar gaan afschieten. Dit heeft een afschrikkend effect op de overige zwijnen die daar dan waarschijnlijk zullen wegblijven.



Over jacht...
Het meenemen van geschoten wild als voedsel voor de mens komt voort uit de filosofie om cultuurlandschappen als heidevelden, landgoederen, beukenlanen te behouden en het feit dat er vanuit het verleden altijd al gejaagd werd. Het Geldersch Landschap is er voor om gedode dieren weg te halen, en de delen die niet als voedsel kunnen dienen worden teruggegeven aan de kringloop.

In onze gebieden is veel landbouw en ook veel schade. Het Faunafonds werkt in de praktijk niet goed voor de boeren, omdat het Faunafonds van de boeren verwacht dat zij allerlei maatregelen hadden kunnen nemen om wilde zwijnen te weren.

Daar komt bij dat alles afhangt van aantallen, want lage aantallen betekent weinig schade in de landbouw en in het verkeer. Zodra de landbouwschade en aanrijdingen toenemen, kan men er niet mee leven. Ook campingeigenaren ervaren het vaak als een probleem om dure rasters te moeten plaatsen. Ik vind het wel erg makkelijk gezegd als men verwacht dat de mensen in probleemgebieden er een hek omheen moeten zetten of anders maar moeten verhuizen.

Overigens zijn niet alle problemen met geld op te lossen. Daar hangt mee samen, dat als de schade binnen de perken blijft de meeste boeren daar geen problemen mee zullen hebben.

Als laatste er is natuurlijk veel wetenschap over veel uiteenlopende zaken. Toch zie ik de wetenschap als een onderdeeltje van het geheel. Iets kan ecologisch gezien een heel verantwoorde keuze zijn, maar er kleven veel meer aspecten aan. Bij Het Geldersch Landschap bepalen ook niet alleen de ecologen het beheer. Want als het allemaal natuurfunctie zou zijn, dan hoefde ik niets te doen – want natuur regelt zichzelf.

1] Uit: website Geldersch Landschap