Artikel

Natuurwaarden in bossen


De ontwikkeling van natuurlijke waarden in bossen op zandgronden

Kruis, Arno van der (1990): De ontwikkeling van natuurlijke waarden in bossen op zandgronden: een evaluatie van natuurbosbeheer. Stichting Kritisch Bosbeheer. Utrecht. Bladzijden: 113.




In het midden van de jaren zeventig werd met name door de toenmalige Landelijke Werkgroep Kritisch Bosbeheer de noodzaak van ingrijpende veranderingen in het bosbeheer ter discussie gesteld. Zij pleitte voor nieuwe vormen van beheer gericht op de omvorming van productiebossen naar meer natuurlijk bos. Door verschillende bosbeheerders werden experimenten met dit nieuwe natuurbosbeheer gestart. Ook werd wetenschappelijk onderzoek verricht naar natuurlijke patronen en processen in bosecosystemen, om een theoretische basis te verschaffen voor het nieuwe beheer. Nadat de resultaten van de experimenten langzaam zichtbaar werden en meer kennis over natuurbossen beschikbaar kwam was het mogelijk om tot een eerste evaluatie van natuurbosbeheer te komen.

Bosecologische kennis werd als referentie gebruikt bij de evaluatie van het beheer. De nadruk lag daarbij op die processen, die door het gangbare bosbouwkundige beheer niet of slechts beperkt kunnen verlopen.

- Spontane sterfte en regeneratie van bomen zijn belangrijke natuurlijke processen. Door het kleinschalig karakter van de gebeurtenissen ontstaat een fijnkorrelig patroon van structuurfasen; het structuurmozaïek.

- Dood hout is een belangrijke schakel in de stoffenkringloop en levert een bijdrage aan de variatie in het bos. Een hele deellevensgemeenschap is er van afhankelijk.

- Grote herbivoren komen van oorsprong voor in bossen in de gematigde streken van West-Europa.

- In bossen op zandgronden ontwikkelt de vegetatie zich niet naar een stabiel eindstadium, maar volgen vegetaties zich op in een cyclische successie. Berk, Eik en Beuk spelen daarin een hoofdrol. De Potentieel Natuurlijke Vegetatie (PNV) is op leemarme bodem het Berkenzomereikenbos en op leemrijke bodem het Wintereiken-beukenbos. Het bos vormt in ruimte en tijd een wisselend mozaïek van successiestadia. De rol van grote herbivoren in de successie is een punt van discussie.

Gelet op de verschillen tussen cultuurbos en natuurbos zou natuurbosbeheer zich moeten richten op:

- Het duurzaam gevarieerder maken van de bosstructuur.

- Het verminderen van de onnatuurlijkheid van de samenstelling van boom- en struiklaag. Het stimuleren van de ontbrekende onderdelen van de levensgemeenschap.

De in de praktijk toegepaste methoden kan men samenvatten onder:

- Variabele lichting: Een over de hele omloop gespreide lichting van de boomlaag, met van plaats tot plaats verschil in tempo en intensiteit.

- Exotenbeheer: Het selectief verwijderen van boom- en struiksoorten die zonder vestigingshulp van de mens op de groeiplaats niet voor zouden komen.

- Begrazing door grote herbivoren.

Het onderzoeksveld werd beperkt tot bossen op zandgronden. Acht bosgedeelten werden geselecteerd voor nader onderzoek. Gegevens over de beheersgeschiedenis, de bosstructuur en de vegetatie vormden de kern van het onderzoek. Literatuurgegevens werden, waar nodig, aangevuld met inventarisaties.



Bestellen
Bestelnummer: 6005, prijs: €16,75.

Maak €16,75 + €3,75 verzendkosten over op bankrekening NL15BUNQ2290048739 ten name van Stichting Kritisch Bosbeheer te Dieren. Vermeldt a.u.b. bestelnummer of titel en uw postadres. U kunt meerdere bestellingen per boeking doen. In dat geval is éénmaal verzendkosten voldoende.

Bestelling sneller in huis?
Ook kunt u uw bestelling per e-mail aankondigen. In dat geval maken we uw pakket meteen klaar - althans als u daarin opgeeft welke bestelling u wenst en het gewenste postadres. Wij verzenden dan terstond zodra het bedrag bij ons binnen is.