Artikel

Amerikaanse vogelkers


Het natuurtechnisch beheer van de Amerikaanse vogelkers

Cosijn, R., C.Hendrikse, H.van der Lans (1983): Het natuurtechnisch beheer van de Amerikaanse vogelkers: De Amerikaanse vogelkers in de Nederlandse bossen. Stichting Kritisch Bosbeheer. Utrecht. Bladzijden: 28.




De schrijvers van deze nota, allen lid van één of meerdere van de drie uitgevende instanties, beogen door middel van ecologisch verantwoord bosbeheer, het zogenaamde natuurtechnisch bosbeheer, een herstel te bevorderen van functionele relaties tussen bodem, vegetatie en fauna. De doelstelling is het verkrijgen van zo natuurlijk mogelijke boslevensgemeenschappen. Ze pleiten vanuit deze doelstelling voor een meer ecologisch verantwoord beheer van de Amerikaanse vogelkers (Prunus serotina Ehrhart).

De Amerikaanse vogelkers is een omstreden, uitheemse, maar in Nederland inmiddels ingeburgerde soort. Bestrijding van de soort is momenteel in de praktijk van de traditionele bosbouw en het natuurbeheer een vanzelfsprekende zaak. Slechts de wijze van bestrijding wordt, zij het beperkt, getoetst aan de beheersdoelstellingen. Deze bestrijding vindt zijn oorzaak in een verondersteld duurzaam plaagkarakter van de soort in Nederland. De duurzaamheid van het plaagkarakter is echter niet door onderzoek aangetoond.

Massaal optreden van de Amerikaanse vogelkers wordt in het algemeen veroorzaakt door uitwendige omstandigheden als bodemverstoring, boomteelt en/of eutrofiëring. Door die omstandigheden wordt een gebied enerzijds minder geschikt voor de gevestigde soorten en anderzijds meer geschikt voor kieming en vestiging van de Amerikaanse vogelkers. Een effectief beheer van de Amerikaanse vogelkers zal dan ook inhouden dat de omstandigheden, die het optreden van de Amerikaanse vogelkers veroorzaken, moeten worden tegengegaan in plaats van het gevolg van deze omstandigheden, de aanwezigheid van de Amerikaanse vogelkers, te bestrijden.

Een beheer op natuurtechnische grondslag impliceert dat de huidige ongenuanceerde en rigoureuze bestrijding van de Amerikaanse vogelkers niet aanvaardbaar is. De in principe ongewenste aanwezigheid (standplaatsvreemde soort, exoot) moet daarentegen zoveel mogelijk dienstbaar worden gemaakt aan de gewenste bosontwikkeling, waarbij mogelijk slechts in enkele gevallen actief terugdringen wenselijk is.

In deze nota wordt de algemeen aanvaarde visie op het beheer van de Amerikaanse vogelkers heroverwogen en worden richtlijnen gegeven voor het natuurtechnisch beheer van de Amerikaanse vogelkers. De nota beperkt zich uitdrukkelijk tot het beheer van de Amerikaanse vogelkers in bosgebieden en in het bijzonder tot bosgebieden met een natuurbehoudsfunctie. De richtlijnen en overwegingen zijn, ten dele, ook van toepassing op het beheer van andere standplaatsvreemde boomsoorten.

Overigens dient bedacht te worden dat het exotenbeheer een zeer marginale vorm van natuurbeheer is. Zoals vermeld is het spontane optreden van de Amerikaanse vogelkers en andere uitheemse soorten veelal een lastig bijverschijnsel van andere dan natuurbehoudsactiviteiten, zoals boomteelt, bodemverstoring en eutrofiëring. Exotenbeheer is dus een opgedrongen vorm van natuurbeheer dat in principe als een overgangsfase gezien moet worden. Het heeft immers geen duurzame instandhouding van deze standplaatsvreemde soorten ten doel. Gestreefd moet worden naar een tijdelijke inpassing van deze soorten in het bosecosysteem. Er moet worden voorkomen dat eindeloos veel geld en moeite in exotenbeheer wordt geïnvesteerd. Het geld en de moeite kunnen zinvoller op een andere wijze besteed worden, bijvoorbeeld om de ter plaatse thuishorende boslevensgemeenschap te ontwikkelen. Daarnaast moet bedacht worden dat de instandhouding van niet spontaan gevestigde 'produktieexoten' vanuit het oogpunt van natuurbehoud nog schadelijker kan zijn dan het spontane optreden van de Amerikaanse vogelkers.

Deze nota heeft ten doel een bezinning te bewerkstelligen over het huidige beheer van de Amerikaanse vogelkers en een aanzet te geven tot een ander, meer ecologisch verantwoord beheer van deze soort. Door enkele opmerkingen over het subsidiëren van de bestrijding van de Amerikaanse vogelkers en de inzet van vrijwilligers bij de bestrijding wordt ook op deze punten stof tot nadenken gegeven.

Wij danken de heren M. Gleichman, H. Piek en dr. H. E. van de Veen voor het kritisch doornemen van het manuscript; de eindtekst blijft uiteraard de verantwoordelijkheid van de auteurs.



Bestellen
Bestelnummer: 6002, prijs: €12,75.

Maak €12,75 + €3,75 verzendkosten over op bankrekening NL15BUNQ2290048739 ten name van Stichting Kritisch Bosbeheer te Dieren. Vermeldt a.u.b. bestelnummer of titel en uw postadres. U kunt meerdere bestellingen per boeking doen. In dat geval is éénmaal verzendkosten voldoende.

Bestelling sneller in huis?
Ook kunt u uw bestelling per e-mail aankondigen. In dat geval maken we uw pakket meteen klaar - althans als u daarin opgeeft welke bestelling u wenst en het gewenste postadres. Wij verzenden dan terstond zodra het bedrag bij ons binnen is.