Artikel

1-Heiderijk op de tekentafel


In dit artikel volgt een beschrijving van het begin van een conflict rond boskap (Heiderijk) zoals deze zich regelmatig in Nederland voordoen. Deze conflicten verlopen bijna altijd volgens eenzelfde regenten-patroon. Terreinbeheerders bedenken binnenkamers een plan waar (meestal) bos moet wijken voor iets anders. Burgers en bewoners zijn er zelden of nooit bij betrokken. Dergelijk plannen zijn overigens vaak jaren in voorbereiding. Plots staan de beheerders - meest loonwerkers die het karwei in opdracht uitvoeren en niet inhoudelijk aanspreekbaar zijn - met zagen en machines voor de deur en voor men beseft wat er precies aan de hand is zijn al delen van het bos vernield, soms tot tientallen hectaren. Met een moderne machine kan één persoon per dag een aanzienlijk areaal omzagen. Natuurlijk weten de beheerders dat er dan vragen komen, vragen komen er altijd! Maar dit wordt ingecalculeerd, men accepteert de ophef en weet dat de ingreep feitelijk onomkeerbaar is, het bos, of een belangrijk deel ervan, is dan immers al gekapt. Dan is het nog een kwestie van management en de kwaliteit en vasthoudendheid van de protesten hoe het conflict zich verder ontwikkelt. De kap zelf, zo wijst de praktijk uit, zal nagenoeg altijd zijn beslag krijgen, zodanig dat dit de beheerders tot tevredenheid zal stemmen.



Wat nou heide, Groesbeek wil zijn bos terug
Waar gaat het om? Bij Nijmegen moet zonodig opeens heel veel bos gekapt worden om er heide van te maken. „Om bedreigde diersoorten beter te beschermen.” (..) De „bewoners zijn woedend (…) Zij (…) hebben lak aan de zandhagedis en de zadelsprinkhaan.”, aldus een artikel in de Volkskrant van Anja Sligter uit 29-04-2010. We citeren in dit hoofdtuk van ‘Heiderijk’, want zo is dit ambitieuze project door de initiatiefnemers genoemd, enkele kenmerkende hoofdpunten uit dit artikel om zo een indruk te krijgen waarom de opschudding is ontstaan.




De Volkskrant, 29-04-2010
Om auteursrechtelijke redenen is een belangrijk deel van de tekst onleesbaar gemaakt. Zie daarvoor de selectie van citaten in dit artikel of de in de tekst opgenomen link naar het artikel zelf op de website van de Volkskrant.






Het op een na grootste aaneengesloten bos is zwaar aangetast: van de 3000 hectaren tussen Mook, Groesbeek, Malden en Nijmegen is al 85 hectare gekapt en er zal tot 2017 nog meer volgen.” (…) “De schaal van dit natuurproject” (…) “is ongekend voor Nederlandse begrippen. Maar de inwoners van Groesbeek hebben lak aan de zandhagedis, zadelsprinkhaan, bruine eikenpage, gladde slang en nachtzwaluw. Zij willen hun bos terug.

Meer dan driehonderd protestmails ontving Leon Ruesen, die het project uitvoert in opdracht van de grondeigenaren Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Nijmegen en ProRail. Hoe hij ook zijn best doet het belang van de boskap te verdedigen, de actiegroep Red ons Bos wil slechts één ding: dat de zagen stoppen.

Paul Baken en Margriet Timmermans
” van Red ons Bos “leiden het verzet. Zij zijn fervente fietsers. In februari zagen ze de eerste bomen vallen langs het” (…) “fietspad naar Nijmegen. Direct daarna ging de eerste mail naar hun adressenlijst uit. ” (…) “ Baken toont het resultaat van de eerste kap. Een troosteloos niemandsland van zand, bezaaid met stronken van omgezaagde bomen. 'Het is een kaalslag. Hier is met draglines zo tekeer gegaan dat er 'niets meer leeft.'” (…) “'Als je” (…) “bij de Hatertse Vennen” (…) kijkt, dan is het “daar na drie jaar nog net zo kaal als” na de kap “hier.

“Paul baken en Margriet Timmermans deelden sindsdien flyers uit aan mensen in het bos.” (…) “'Eén op de dertig was het met de kap eens, de rest reageerde geschokt.'” (…) “Men is niet geïnformeerd, verbaasd dat er geen inspraak is, twijfelt aan het nut van het project - bomen zijn immers goed om CO₂ af te vangen - en klaagt over herrie. Daaraan kun je echt zien dat het plan op de tekentafel is bedacht. Het was er altijd zo heerlijk stil. En nu krijgt de fietser de volle mep van het lawaai van de autoweg door het bos.'

De actiegroep Red ons Bos diende een burgerinitiatief in bij de gemeente Groesbeek, maar B en W verklaarden die niet-ontvankelijk.
” (…) “Projectleider Leon Ruesen” (…) is nu na de hevige protesten kennelijk kennelijk heviig geschrokken van de protesten tegen de kap en “hoopt meer begrip te kweken voor Heiderijk. Het is een initiatief van de provincies Gelderland en Limburg, meldt hij. In 2003 is in de Staten de 'natuurbalans' aangenomen. Daarin is geïnventariseerd welke maatregelen nodig zijn om de bedreigde soorten beter te beschermen. Natuurmonumenten gaf bijvoorbeeld aan dat de Mookerhei te klein is om hun vijf bedreigde soorten te beschermen.” (…) “Er is wel gecommuniceerd - een artikel in de regionale krant, een paar voorlichtingsavonden, maar de projectleider vindt achteraf dat hij tekortgeschoten is. 'Ik ga bij de tweede en derde fase burgers betrekken. Dit ga ik ook naar mijn opdrachtgevers en subsidieverstrekkers melden. Burgers moeten mee mogen praten over de plannen, sterker: zij móeten een eigen inbreng krijgen.'

Ook elders staan ecologen en burgers bij boskap lijnrecht tegenover elkaar. Dit gebeurde bij het Dwingelderveld, de Drunense Duinen, het Drents-Friese Wold en het Roosendaalseveld. 'Natuurmakers' wordt een kokervisie verweten - alsof een oud bos geen waarde heeft. Ook al moet er voor elke boom verplicht een terugkomen. Mieke Vodegel van Stichting Woudreus zegt dat dat niet te controleren is. Bovendien hebben 'die jonge bomen in de polder bij lange na niet de waarde van de oude'. Bij Appelscha was een lusthof met lanen van beuken en eiken, zegt ze. 'Machines hebben in één klap honderden jaren weggeragd.'



NB: volgende artikelen over Heiderijk en meer gedetailleerde teksten over het thema ‘heide en zand’ volgen later op deze website.