Artikel

Er is meer dan een klimaatprobleem


Bij een lezing of workshop begin ik tegenwoordig met de volgende vraag: wie heeft de film met de titel ‘Een ongemakkelijke waarheid’ van Al Gore over klimaatverandering gezien? Afhankelijk van de groep, steekt dan toch al gauw een kwart tot de helft van de mensen hun vinger op. Dat is hoopgevend. Dan vervolg ik met deze opmerking: mijn verhaal is zo mogelijk nog ongemakkelijker, want er is helaas meer aan de hand met onze Aarde dan het klimaatprobleem. Daarna volgt de informatie over de draagkracht van de aarde en de reeds beperkte mondiale gebruiksruimte. Dat begrip geeft een overkoepelende analyse van hoe we er samen, als mensheid, nu ruwweg voor staan.




Door: Jan Juffermans
Dit artikel is op 17-05-2010 geplaatst




In 1972 werden we gewaarschuwd door de Club van Rome: als we zo doorgaan wordt de aarde te klein. Met het model van de Mondiale Voetafdruk kun je de groei van het beslag dat de wereldbevolking legt op de mondiale gebruiksruimte vrij goed meten. Rond 1987 werd onze aarde inderdaad te klein. We gingen toen qua bevolking en consumptie door de duurzaamheidsbarrière van de aarde. En nu gebruiken we al ruim 30% meer van de aarde dan onze planeet duurzaam kan opleveren; we teren in. Dat is ook geen gemakkelijke waarheid.

Ongeveer twee-derde van de Voetafdruk gaat over energie en klimaat. Dus dat is zeker heel belangrijk. Die andere een-derde gaat vooral over landbouwgrond, bebouwde omgeving, visgronden en bossen, ofwel het hele vraagstuk van ons voedsel, huisvesting en ruimte voor andere zaken. Dat is minstens even belangrijk als het klimaatvraagstuk. Veruit de meeste aandacht gaat nu echter uit naar het klimaatprobleem. De kranten staan er vol van en vooral de conferentie in Kopenhagen heeft voor heel wat extra publiciteit gezorgd. De Kleine Aarde wil echter graag de hele Voetafdruk in de gaten houden. Natuurlijk willen we mensen niet alleen maar met de pittige problemen opzadelen. We wijzen iedereen vooral op de vele mogelijkheden hoe je een gezond en goed leven kunt hebben met een bescheiden beslag op moeder Aarde. Want dat is het goede nieuws: er liggen al talloze ideeën, systemen en ook producten op de plank die ons kunnen helpen aan een mooie kleine voetafdruk.

Het is dus beslist nodig er op te wijzen dat er meer gaande is dan alleen klimaatverandering, zodat we geïntegreerd aan duurzaamheid kunnen werken, zoals dat zo mooi heet. Behalve het al gesignaleerde ruimtevraagstuk, dreigen er tekorten aan zoet water, sterven planten- en diersoorten snel uit en worden we ook nog belaagd door gevaarlijke stoffen in de lucht, zoals fijn stof, in groenten en fruit en zelfs in kinderspeelgoed. En dan het armoedevraagstuk niet te vergeten, dat door de klimaatverandering zelfs nog groter is geworden. Dat is wel een erg ongemakkelijke waarheid, als je je realiseert dat de rijke landen veruit voor de grootste uitstoot van CO2 hebben gezorgd!



Jan Juffermans is beleidsmedewerker De Kleine Aarde mondiale duurzaamheid.