Artikel

Biodiversiteit

Meer over biodiversiteit




Dit artikel is op 12-01-2010 geplaatst



Tegenwoordig verstaat men onder biodiversiteit niet alleen de verscheidenheid van soorten en ecosystemen in een regio, maar ook de variatie van genen binnen soorten en ecosystemen.

Voor de beschrijving van de soorten was een ordening en een eenduidige naamgeving erg belangrijk (taxonomie). Eén van de eerste serieuze pogingen hiertoe, werd in de 18e eeuw door de Zweed Linnaeus ondernomen. Zijn indeling, in respectievelijk klasse, orde en geslacht op basis van uiterlijke kenmerken en eigenschappen, wordt nog steeds gebruikt. Dit geldt ook voor zijn naamgeving: eerst de naam van het geslacht, dan de soortaanduiding. Met het groeien van onze wetenschap over genetische verwantschappen tussen soorten, is in de loop van de tijd de indeling licht veranderd. De meest gehanteerde niveaus waarop biodiversiteit beschreven wordt, zijn de volgende:


Niveau 1.
Genetische diversiteit: de totale variatie in erfelijke eigenschappen binnen een soort.

Niveau 2.
Soorten diversiteit: het totale aantal soorten binnen een regio.

Niveau 3.
Ecosysteem diversiteit: de variatie in ecosystemen binnen een regio.


Biodiversiteit is voor mensen op alle niveaus een uiterst belangrijke natuurlijke bron. "Onze levens hangen af van biodiversiteit, op manieren die niet altijd voor lief worden genomen", schrijft wetenschapper Anthony C. Janetos. Hij en andere wetenschappers hebben de verschillende manieren beschreven hoe mensen afhankelijk kunnen zijn van biodiversiteit. Op praktisch gebied zijn mensen afhankelijk van andere soorten voor voedsel, kleding, hout, medicijnen en andere benodigdheden die ons leven comfortabel maken. Gecultiveerde gewassen en dieren worden continue 'gefokt' met hun natuurlijke voorloper om nieuwe genetische combinaties te creëren, die bijvoorbeeld beter tegen droogte kunnen of meer ziektebestendig zijn.

Bedreigde plant- of diersoorten hebben wellicht kwaliteiten die nog ontdekt moeten worden en kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van nieuwe belangrijke medicijnen. Bovendien zorgt de combinatie van allerlei soorten planten en dieren voor belangrijke ecologische 'diensten' zoals het schoonhouden van water en lucht, klimaatregulatie, bescherming tegen erosie en natuurlijk het creëren van zuurstof in de atmosfeer die mensen inademen. “Biodiversiteit houdt de planeet leefbaar", concludeert bioloog Peter Raven.

De belangrijke contributies die diversiteit levert, lopen echter gevaar. Biologen hebben achtduizend soorten geclassificeerd die met uitsterven bedreigd worden. Het werkelijke aantal dat met uitsterven wordt bedreigd ligt waarschijnlijk veel hoger. Wetenschappers zoals Denis Saunders van Australia’s Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation (CSIRO), schatten dat zeventigduizend soorten per jaar uitsterven - bijna tweehonderd soorten per dag. Velen geloven dat in de volgende eeuw vijftig procent van alle soorten uitgeroeid zal zijn. Het proces van uitsterven wordt toegeschreven aan menselijke activiteiten, zoals jacht, visserij, houtkap, het transformeren van natuur in landbouwgrond of woon- en werkgebieden, de verspreiding van exoten in andere (fragiele) ecologische gebieden en de teloorgang van leefgebieden, habitats of ecosystemen. “Op directe én indirecte manier” , schrijft ecoloog Edward Grumbine, “zorgen menselijke activiteiten voor een biodiversiteitscrisis - de massaalste uitroeiing in 65 miljoen jaar” .

Biodiversiteit is dus niet alleen een kenmerk van gezonde natuur, het is ook een voorwaarde voor overleving: wanneer een soort uitsterft, zorgt een grote biodiversiteit ervoor dat dit gat weer wordt opgevuld. De mensheid moet cruciale beslissingen nemen over hoe de biodiversiteit behouden kan blijven maar ook dat de natuurlijke ontwikkeling van nieuwe niet onderbroken wordt. Veel wetenschappers geloven dat de 21e eeuw de cruciale tijd zal zijn om het lot van onze soortsdiversiteit te bepalen. De acties die wij nu ondernemen zullen een significant en langdurig gevolg hebben.
 


Bronnen
Frankham R., J,D. Ballou and D.A. Briscoe, 2004. A primer of Conservation Genetics. Cambridge University Press, Cambridge.
Heywood, V.H. and R.T. Watson. 1995. Global Biodiversity Assessment. Cambridge University Press, Cambridge.

Uitgebreide informatie over biodiversiteit

PDF-document: "Ecosystemes and human well-being (Biodiversity synthesis