Artikel

Evolutie - wat is...


Evolutie is een veranderend, zich voortdurend ontwikkelend proces waarin een soort, een plant- of diersoort, verandert in een andere en gewoonlijk complexere of beter aangepaste vorm.




Dit artikel is op 04-02-2010 geplaatst
Dit artikel is op 19-08-2010 bijgewerkt




De genetische variatie (van erfelijke eigenschappen van (allelen) binnen een populatie kan door toevalsfactoren (mutaties en fouten bij de transcriptie) toenemen, maar ook afnemen. Of anders gezegd: nakomelingen verschillen van hun (voor)ouder(s). In het geval dat de genetische variatie afneemt, wordt ook wel gesproken van genetische erosie. In de natuur overleven alleen de best aangepaste individuen, dat wil zeggen; die individuen die de meeste vitale nakomelingen weten voort te brengen. De individuen die minder goed aangepast zijn aan hun leefomgeving sterven door concurrentie geleidelijk uit. Dit noemen we 'natuurlijke selectie' of ook wel ‘de wet van de sterkste’. De genetische variatie (de diverse allelen) die binnen een soort aanwezig is, is dus noodzakelijk om je aan te kunnen passen aan veranderende omstandigheden. Indien genetische variatie verloren is gegaan, wordt aanpassing moeilijk, wellicht zelfs onmogelijk. Van nieuwe soortsvorming zal geen sprake meer kunnen zijn.






Evolutie is het toenemen van genetische variatie binnen soorten ondanks de voortdurende toevalsaanslagen op het DNA (de spontaan optredende genetische erosie). Het is het aanpassen van soorten aan veranderde omstandigheden en derhalve het is het ontstaan van nieuwe levensvatbare variatie binnen een soort die hun eigen weg kan inslaan.
 


Recente voorbeelden

De kabeljauw verandert
Door overbevissing op (ondermeer) de kabeljauw blijkt niet alleen dat deze vis zeldzamer wordt in de zeeën, maar tevens dat de gevangen exemplaren veel kleiner blijken te zijn dan voorheen. De variant die door de mazen van het net blijken te kunnen ontsnappen, hebben het gewonnen van de veel grotere variant die een ecologisch gezien optimale grootte had vóórdat de nieuwe vijand de mens zijn intrede deed.


De predator herkent zijn prooi niet meer  
In de strijd tegen de kevers die de geïntroduceerde suikerproductie in Australië belaagden, werd er nog iets geïntroduceerd: de reuzenpad genaamd 'Bufo marinus' - een uiterst giftig beest. Nu, een jaar of tachtig later, zijn niet de kevers maar de pad zelf de grootste plaag geworden. Namelijk vanwege een gebrek aan natuurlijke vijanden. Slangen en hagedissen die het op de pad voorzien hebben zijn bijna allemaal uitgestorven, op één soort slang na. Deze heeft zich echter aangepast waardoor de pad niet meer in zijn bek past en dus niet meer als prooi wordt gezien.


Lees verder...
Uitgebreid Engelstalig overzicht van het begrip evolutie

De held van de evolutietheorie is jarig

Hoeveel planten- en diersoorten zijn er al verloren gegaan? Marc van Roosmalen in 2000 door Time magazine uitgeroepen tot Hero for the Planet